Een toekomstbestendig Alphen aan den Rijn

Alphen aan den Rijn is een prachtige gemeente in het Groene Hart en dat willen we graag zo houden. Een goede balans tussen landschap (groen), water (blauw) en woningen (rood) is belangrijk voor het behoud van onze mooie omgeving. Om in de toekomst te kunnen blijven genieten van alle kwaliteiten van onze regio moeten we nadenken over de ontwikkeling ervan. We hebben een unieke kans om de Groene Hart-kwaliteiten van water en groen te verbinden met maatschappelijke opgaven als klimaat, energie, biodiversiteit, digitalisering, mobiliteit en wonen aan de randen van de kern Alphen aan den Rijn. We noemen dit slim ontwikkelen met Groene Hart kwaliteit. Want, hoe zou een toekomstbestendig Alphen aan den Rijn eruit kunnen zien?

Wonen met respect voor het landschap en de toekomst

Goede huisvesting en fijn wonen, dat is een belangrijk onderdeel van ons leven. Omdat de woningbouw binnen de stadskern van Alphen aan den Rijn binnen een paar jaar zijn maximum bereikt, gaf de gemeenteraad in 2017 opdracht om nieuwe locaties buiten de stadsgrenzen te verkennen als potentiële woningbouwgebieden.

Uit het onderzoek kwamen vier gebieden rondom de stad die geschikt zijn voor woningbouw. Voor elk van deze locaties is een groen-blauwe schets gemaakt waar de opgaven een plek in kunnen krijgen. Deze vind je terug in de flyers van de verschillende gebieden; Gnephoek, Noordrand I, Oog van Koudekerk, Oostvaartpark, Zuid-Noordeinderpolder, of in het ontwikkelperspectief.

We ontwikkelen met Groene Hart kwaliteit waardoor

de identiteit en kwaliteit van het Groene Hart voorop staat nu en in de toekomst.
we opgaven slim met elkaar verbinden .
we een goede balans vinden tussen landschap, water en wonen.
we voorzien in de behoefte van woningzoekenden.

Opgaven

Energietranstitie

In Nederland stappen we over van fossiele brandstoffen (aardolie, aardgas en kolen) naar duurzame energiebronnen zoals windmolens en zonnepanelen. Dat betekent ook iets voor het landschap: het opwekken en opslaan van duurzame energie vraagt zowel boven als onder de grond meer ruimte en zal dus ook meer zichtbaar zijn dan de huidige energievoorziening. Ook volgen de innovatie van nieuwe energiebronnen zoals water (aquathermie) en de bodem (geothermie). In het ontwikkelperspectief kijken we naar geschikte locaties voor duurzame energieopwekking. Belangrijke criteria bij de keuze daarvan zijn de aard van het landschap, het water, de bodemgesteldheid en het efficiënt koppelen van vraag en aanbod.

Klimaatadaptatie

Hittegolven, droogte en bosbranden. Maar ook heftige regenbuien en wateroverlast. Klimaatadaptie vraagt om bestand te zijn tegen grote verschillen in weersomstandigheden. De huidige leefomgeving van Alphen aan den Rijn is niet in staat om deze extremen op te vangen. Om overstroming en overlopende riolen te voorkomen, en tegelijkertijd voldoende water vast te houden voor drogere periodes, is het belangrijk dat landschap en stad elkaar aanvullen. De veenweidegebieden rondom Alphen aan den Rijn bieden kansen bij het opvangen van water tijdens piekmomenten. Tegelijk kan zo een groen-blauw landschap ontworpen worden dat meerwaarde biedt voor mens (gezondheid en recreatie) en natuur (biodiversiteit).

Biodiversiteit & Ecologie

Door de toename van intensieve landbouw en verstedelijking staat de natuur steeds meer onder druk. Steeds meer dieren- en plantensoorten sterven uit. Een gezond ecosysteem levert voedsel en materialen en zorgt voor een schone leefomgeving. Een gezond ecosysteem behouden of creëren kan als er gelijktijdig wordt geïnvesteerd in landschap en stad. De omliggende veenweidegebieden van Alphen aan den Rijn vormen een kans door bijvoorbeeld de ontwikkeling van rietkanten en natuurvriendelijke oevers.

Waterkwaliteit

In Alphen aan den Rijn hebben we te maken met bodemdaling, bodemverzouting en kwel (grondwater dat onder druk aan de oppervlakte uit de bodem komt). Bovendien legt de landbouw druk op de waterkwaliteit, onder andere door overschotten aan stikstof en andere nutriënten in het watersysteem. In het ontwikkelperspectief kijken we daarom naar zaken zoals het ontwikkelen van natuur in combinatie met het vernatten van het veenweidegebied en verduurzaming van de landbouw door aanpassing van de huidige melkveehouderij en nieuwe teeltsystemen om de waterkwaliteit te verbeteren.

Voedselzekerheid

Door onder andere groei van de (wereld)bevolking neemt onze voedselconsumptie toe. De huidige productiemethoden zijn een enorme belasting voor bodem, lucht en water. Ondertussen neemt landbouwgrond wereldwijd af en zijn de kansen op mislukte oogsten groter door klimaatverandering. De voedselzekerheid is dus in het geding. We moeten de manier van landbouw veranderen, zodat voedselproductie en natuur hand in hand gaan. Bijvoorbeeld door kringlooplandbouw of natuurinclusieve landbouw. Er is ook een positieve trend te zien in de voedselconsumptie: mensen gaan steeds meer op zoek naar nieuwe duurzame en voedzame bronnen. Consumenten letten meer op dierenwelzijn en voedselkwaliteit. In het ontwikkelperspectief nemen we deze ontwikkelingen en trends mee.

foto: Jan van Rijn

Verstedelijking

De laatste jaren is de vraag naar woningbouw flink toegenomen. Binnen het bebouwde gebied van Alphen aan den Rijn is te weinig ruimte voor woningbouw om te voorzien in de woningbehoefte. Daarom worden nieuwe woningbouwlocaties aan de randen van de stad van Alphen aan den Rijn verkend. De woningbehoefte in Alphen aan den Rijn wordt gekenmerkt door het zogenoemde ‘suburbaan wonen’: grondgebonden woningen in een rustige buurt nabij stedelijke voorzieningen. Bij de verkenning van de omliggende gebieden gaan we uit van nieuwe bouwtechnieken: woningen die minder druk op het landschap leggen. Door duurzame en circulaire woningontwikkeling met respect voor de omgeving, kan gelijktijdig in natuur en water geïnvesteerd worden. Verbeterde recreatieve routes en karakteristieke groene verbindingen van en naar de stad, kunnen het bovendien een aantrekkelijke plek voor toerisme en recreatie maken.

Mobiliteit

Nieuwe vormen van mobiliteit (deelauto’s, deelfietsen, zelfrijdende auto’s, elektrisch vervoer) vragen om een andere inrichting van de openbare ruimte. Er zal bijvoorbeeld meer ruimte vrij gemaakt moeten worden voor laadpalen en fietsenstallingen. Daarnaast neemt met de opkomst van deelauto’s de druk op parkeerruimte af. Dit biedt kansen voor andere functies, zoals het toevoegen van meer groen. Alphen aan den Rijn kan zich onderscheiden door ‘langzaamverkeersverbindingen’ (voetgangers, fietsers) van de stadskern naar de randen en het buitengebied te ontwikkelen.